Çerkeslerde Kadın
Çerkes kızlarının sosyal hayat içerisindeki yerleri başka hiç bir milletin kızlarınınkine benzemez. Doğuda kızlar kapalı örtülü ve hapis, batıda ise güvenli olmayan bir hürriyete sahiptirler. Çerkes kızları ise tam bir özgürlüğe sahiptirler.
Mr. Longworth gibi kadına bir Avrupalı gözü ile bakan bir kiÅŸi bile çerkes kadınlarının özgürlüğünü aşırı bulmuÅŸ ve avrupalı kadınların bu derece özgür olmadığını söylemiÅŸtir. Mr. J. bell ise “Çerkes kadınlarının tavır ve hareketlerinde Ä°slam dininin etkileri baskındır. Öte yandan çerkes kızları eski Çerkes usüllerine tamamen baÄŸlı olup Avrupanın özellikle yüksek tabakasına mensup kadınlarına tamamen uyuyorlar.” yorumunu yapmıştır.
Gayet doğal olan bu usülün eleştirilecek bir tarafı yoktur. Tüm haklarına egemen, saygı gören her hür kadın için en doğru yol budur. Çerkes kızı evleninceye kadar müstakil bir insan olarak her istediği ile görüşmekte, sosyetelere girmekte serbesttir. Evinde erkeklerin ziyaretini kabul eder, misafire hürmet eder. Bu durumlarda yalnız anne veya babası değil, aile büyüklerinden kimse yanında bulunmaz. Esasen kızın bulunduğu topluluğa anne ve babanın girmemesi usüldendir. Bu nedenle kızı düğünde bulunan baba dans yerinde bulunamaz. Babanın yanında kızın dans etmesi saygısızlık olarak yorumlanır. Aile kıza tam bir güven duyar. Erkeklerle serbest bir biçimde çeşitli ortamlarda bir araya gelmesine engel olmak, onun özgürlüklerine tecavüz olarak kabul edilir. Çerkeslerde kız, şerefini bilir, şahsiyet sahibidir. Kız erkeklere hediyeler verir ve onlardan hediyeler alır. Bu şekilde arkadaşları ile yakın ilişkier kurabilir.
Çok zeki olan çerkes kızları konuÅŸmalarında gayet zariftir ve ince espriler yaparlar. Hiçbir ÅŸart altında aciz duruma düşmeyen delikanlılar için en müşkül durum bu espriler karşısında mahçup ve malup olmamaktır. Sohbetler serbest, çoÄŸunlukla esprili fakat nazik bir havada geçer. Kaba tavır ve sözler sevilmez ve ayıp sayılır. Bu nedenle inceliÄŸe çok özen gösterilir. Çerkes delikanlısı kızlarla rahatca görüşmeyi, onların iltifatlarını almayı bir hak olarak görürler. KonuÅŸmayan, çekingen davranan kızları “Evli misin?” gibi sözlerle eleÅŸtirir, hoÅŸnutsuzluklarını belli ederler.
Çerkes kızlarının yaşayışını yakından bilmeyen bazı Avrupalı yazarlar Çerkes kızlarının kama taşıdığı gibi saçma iftiralarda bulunmuşlardır. Çerkes toplumunda namusunu korumak için bir Çerkes kızının silah taşımasına kesinlikle gerek yoktur. Bir çerkes kızının namusunun lekelendiği görülmüş şey değildir.
Mr. Longworth Çerkes kızları ile delikanlılarının serbest karışmasından bahsederken “Bundan şüphe edene lanet olsun” demiÅŸtir.
Mr. J. Bell “Çerkes kızları göğüste çapraz gümüş düğmelerle iliklenmiÅŸ sıkı mantoları ile, sırma ÅŸerit ve gümüş topla süslenmiÅŸ taÅŸlarla bir cengaver gibi görünürler. Fakat saldırganlara karşı tek silahları yüksek namuslarıdır. Bu kıyafet içinde saç örgülerinin belden aÅŸağıya kadar uzanması, nazik hareketleri, özellikle uzun boylu kızlara, hakikaten latif cinse mahsus bütün güzelliÄŸi verir. Kızlar daima yüzleri açık gezer. Ancak erkek kalabalığına arsızca asla girmezler. Erkeklerle dolu olduÄŸu halde misafir odasına, yaralıya hizmet etmek üzere geldiÄŸini defalarca gördüğüm güzel ve uzun boylu kız, defalarca bana orduda arkadaÅŸlarına karşı askeri bir görev ifa eden ORLEAN KIZLARINI hatırlattı” yorumunu yapmıştır.
Çerkes kızları da delikanlıları gibi kendini gösterme, daha yüksek dereceye çıkma aşkını taşırlar. Hiç bir konuda geride kalmamaya gayret ederler.
Kız ailenin en nazlı bir ferdidir. Baba çocukarından yalnız kızlarına yumuşak davranır. Anne bütün şefkat ve dikkatini ona gösterir. Kardeşleri onu taparcasına severler. Aile fertlerinden hiç biri bu aziz misafirin kalbini kırmaz. Kız annesinin bir görev arkadaşıdır. Ona her konuda yardım eder. Dikiş işleri tamamen kıza aittir. Hatta kızı olmayan komşuların dikiş işlerine de yardım eder. İplik eğirmek, şayak dokumak kızın görevlerindendir. Aile fertlerinin elbiselerinin temiz olmaması, yırtık olması, misafir ve oturma odalarının yılda bir kaç defa badana edilmiş olmaması,misafir odası yatak ve takımlarının temiz olmaması kızın şöhret ve kıymetini düşürür. Zira Çerkesler, kızların kıymetini güzelliğine göre değil, ev kadını olabilmek için gösterdiği çabaya göre değerlendirirler. Bu nedenle kızlar tembel ve havai olmamaya, son erece temiz ve faal olmaya mecburdur. Köylü hayatı yaşayan ve çoğunlukla zengin olmayan Çerkeslerin sade ve rahat küçük meskenlerinde görülen ve ruhu okşayan temizlik ve düzen, kadınların yoktan var ettikleri çekici düzenlemelerle ve güzelleştirmelerle takdire değerdir.
Eğer yazıyı beğendiyseniz ya da ekleyecekleriniz varsa, lütfen yorumunuz yazın veya RSS aboneliği ile yeni yazılardan anında haberdar olun.
Loading ...
Güleşçi padiÅŸah Abdülaziz’in bilinen eÅŸlerinin hepsi çerkez. Kızlarından dem vururken, çerkez erkeklerini de araÅŸtırmak hedef olsun. Bu kronolojiden mesela Çerkez Hasan’dan baÅŸlayarak.